Ben jij het er ook wel ‘ns niet mee eens?
Februari 2026
Iedereen die met een rebel te maken heeft weet het: ze volgen niet gedwee en spreken zich uit wanneer ze het ergens niet mee eens zijn. Soms zorgt dat voor irritatie, soms voor verandering. Maar hoe kun je tegenspraak constructief inzetten, zodat het niet ontspoort in ruzie of frustratie?
Dat begint bij helder krijgen wat tegenspraak is en dus ook wat het niet is. Het is geen klagen of zeuren. En ook geen poging om iemand onderuit te halen of het gelijk te halen. Maar wat is het dan wel?
Tegenspraak is een vorm van betrokkenheid. Mensen spreken zich uit omdat ze willen bijdragen en zich verantwoordelijk voelen voor het geheel. Ze zijn kritisch om er samen beter van te worden. Tegenspraak vraagt ook moed, want benoemen wat schuurt of ongemakkelijk is, is niet eenvoudig, zeker als de rest blijft zwijgen.
Eigenlijk is tegenspraak een veiligheidsmechanisme: in teams en organisaties helpt het om fouten, blinde vlekken en groepsdenken te voorkomen. Het gaat dus niet om iemand persoonlijk aanvallen, maar om het systeem, het idee of de werkwijze ter discussie stellen. Wanneer tegenspraak goed gebeurt, leidt het tot betere beslissingen en resultaten.
Tegenspraak is het constructief uitspreken van een ander geluid, niet om tegen te zijn, maar om samen tot betere keuzes te komen
Maar het blijft lastig, want tegenspraak wordt vaak ervaren als kritiek of zelfs een confrontatie. Mensen die zich uitspreken, worden dus soms als lastig of betweterig gezien. Toch zijn het juist deze mensen die ervoor zorgen dat processen verbeteren, vernieuwing ontstaat en dat de zorg voor patiënten beter wordt.
Een rebellenactie: Het project dat in de wandelgangen ook wel “Free the pussy” werd genoemd
Een verpleegkundige startte vol enthousiasme in een nieuwe baan bij een ander ziekenhuis. Al gauw kwam ze erachter dat de broek die ze kreeg doorscheen, te strak zat en vooral rondom het kruis erg knelde. Ze paste een paar verschillende maten, maar het werd er niet beter op. Ze voelde zich niet prettig in het uniform.
Na wat rondvragen bij collega’s kwam ze erachter dat ze niet de enige was die dit probleem ervoer. Eigenlijk vond niemand de broek prettig zitten. En dus stapte de verpleegkundige naar het management om dit met hen te delen. Maar ze werd niet geloofd: “Hier hebben we nog nooit iets over gehoord!”.
Ze liet het er niet bij zitten en zette een online vragenlijst uit die ze naar haar duizenden collega’s stuurde. Het overgrote deel reageerde binnen no time en binnen drie dagen was het duidelijk: bijna iedereen had last van de broek en wilde dolgraag een beter passend model. Het management kreeg de resultaten onder ogen en besloot vervolgens om samen met de professionals de broeken te vervangen door een fijner zittend model.
Heb jij een voorbeeld dat anderen kan inspireren of waar we van kunnen leren? Deel het met ons!
Onderbouwd en opbouwend
In het bovenstaande voorbeeld koos de verpleegkundige ervoor om niet bij de pakken neer te zitten. In plaats daarvan bedacht ze een manier hoe ze kon aantonen dat er wel degelijk een probleem was. Ze ging voortvarend aan de slag; een tikkeltje rebels, maar wel constructief.
Door data te verzamelen kwam ze met inzichten waar men niet meer omheen kon. Het was dus niet haar eigen mening die ze wilde doordrukken, maar ze vertegenwoordigde de stem van vele collega’s. Dit is een mooi voorbeeld van constructief tegenspreken: onderbouwd en opbouwend.
De rebellenoefening: Ontdek nu hoe jij impactvol kunt tegenspreken
Iedere maand delen wij een rebellenoefening en deze keer is dat “Kritisch meedenken”.
Stap 1: Check je intentie (de stille reflectie)
Neem voordat je iets zegt 10 seconden om jezelf eerlijk te vragen: “Waarom wil ik dit zeggen?”. Is dat om je gelijk te halen of frustratie te lozen? Dan is het beter om niets te zeggen; niet elke waarheid hoeft meteen uitgesproken te worden. Maar als je denkt dat je het team, de beslissing of de organisatie beter kunt maken, ga dan door naar de volgende stap.
Stap 2: Sta stil bij je doel
Vraag jezelf vervolgens af wat je precies wil bereiken. Wil je meer inzicht of juist een ander inzicht delen, een suggestie voor een verbetering doen of een risico benoemen? Zodra je dat helder voor ogen hebt, formuleer je jouw doel in één zin. Bijvoorbeeld: “Ik denk dat we deze verandering nog beter kunnen maken als we ook hier aan denken”, of “We kunnen het besluit nog beter onderbouwen door dit risico te benoemen”.
Stap 3: Kies het juiste moment
Vraag jezelf vervolgens af of dit wel het juiste moment is om je mond open te doen. Soms is het beter om je niet in de groep uit te spreken, maar dat in een één-op-één moment te doen. Daarmee creëer je ruimte voor een gesprek en voorkom je dat de ander zich geschoffeerd zal voelen.
Stap 4: Zeg wat je ziet, niet wat je vindt
Vertel wat je ziet, wat het gevolg is en nodig de ander uit tot gesprek. Doe dit zonder oordeel en al helemaal geen beschuldigingen.
Wel zeggen (constructief):
- “Ik zie dat we optie A kiezen; ik maak me zorgen over de impact op X.”
- “Mag ik een ander perspectief delen?”
- “Wat ik mis in deze afweging is…”
- “Zou het kunnen dat we dit risico onderschatten?”
Wat je beter niet kunt zeggen:
- “Dit slaat nergens op.”
- “Ik zei toch dat dit zou gebeuren.”
- “Jij begrijpt er niets van.”
- “Jullie zien dit gewoon verkeerd.”
Stap 5: Maak het gezamenlijk
Tegenspraak werkt het best als je naast mensen gaat staan, niet tegenover hen. Sluit af door het probleem terug te geven aan de groep en stel vragen als: “Hoe kijken jullie hiernaar?”, “Wat zouden we kunnen doen om dit te ondervangen?”, of “Wat mis ik misschien nog?”
✅ Wil je de oefening in pdf-formaat? Kijk dan op de pagina met alle zorgrebellen oefeningen!
Meer verdieping?
📚 Lees het boek “Conflict-eren”, waarin Shirine Moerkerken zichzelf de vraag stelt: “Hoe bots je productief?”. Joris Luyendijk schrijft het in het voorwoord van het boek heel treffend: “Om te kunnen bijsturen moet je eerst in beweging komen. Dat gaat meestal niet zonder conflict. Dus geniet ervan.”
👀 Bekijk deze TED-talk “What you can learn from people who disagree with you.”
Volgende editie
Wij geloven sterk in ‘niet klagen, maar bijdragen’, want klagen kost energie en bijdragen levert juist energie op. Maar hoe verander je kritische klagers in positieve rebellen die constructief meebouwen? Dat lees je in de volgende nieuwsbrief!
Tot de volgende keer!