Maak jij wel 'ns een geitenpaadje?
December 2025
Als je even niet meer weet hoe je vooruit komt binnen ‘hoe het hoort’, dan is er altijd nog het geitenpaadje. Niet de rechte, officiële weg, maar een zelfgekozen slingerpad om tóch vooruit te komen. We kennen ze allemaal. Die kleine of grote momenten waarop je afwijkt van de regels, omdat je diep vanbinnen voelt: dit is beter, handiger, eerlijker of logischer.
En nee, dat betekent niet automatisch dat je tegen het systeem bent. Integendeel. Soms is het juist uit liefde voor je werk, je collega’s of de mensen voor wie je het doet, dat je besluit om een andere route te kiezen.
Geitenpaadjes zijn het terrein van de positieve rebel. Mensen die binnen systemen werken, maar niet door die systemen laten bepalen wat goed of fout is. Ze nemen verantwoordelijkheid, ook als dat betekent dat ze even buiten de lijntjes moeten kleuren. Ze willen verandering. Niet door chaos te creëren of mopperend bij de pakken neer te gaan zitten, maar juist door in beweging te blijven waar het systeem vastloopt. En met hun creatieve geest is er dan al gauw een geitenpaadje gecreëerd, zoals het onderstaande voorbeeld laat zien.
Een rebellenactie: samen een matrasje sjeffen
Om te voorkomen dat een patiënt doorligplekken krijgt zijn er speciale matrassen ontworpen. Echter, deze liggen niet standaard op het bed en moeten dan ook speciaal aangevraagd en besteld worden. De matrassen liggen opgeborgen in een magazijn op een afgesloten kar van de leverancier die alleen met een code te openen is.
Maar die code werkt vaak niet en dus besluit een verpleegkundige om het heft in eigen handen te nemen. Ze trommelt een paar collega’s op en samen beklimmen ze de kar om een matras te bemachtigen. Breed glunderend kijken ze elkaar aan. Het is ze weer gelukt en ze vieren hun succes met een ferme ‘high five’.
Maar hiermee lossen ze het probleem niet structureel op en moeten ze volgende keer weer halsbrekende toeren uithalen om een matras te pakken.
Heb jij een voorbeeld dat anderen kan inspireren of waar we van kunnen leren? Deel het met ons!
Snel schakelen is goed. Duurzaam oplossen is beter
Op het werk zul je vast wel eens in een situatie belanden dat je iets volgens het boekje moet uitvoeren, maar in de praktijk erg onhandig is. Wat doe je dan? Klagen tegen je collega’s en toch maar mopperend het werk uitvoeren?
Rebellen pakken het meestal anders aan. Die gaan voortvarend aan de slag en maken een geitenpaadje, zodat de klus makkelijk kan worden geklaard. Maar dat is een aanpak van korte duur, want je lost daarmee wel het probleem op dat moment oplost, maar niet structureel is.
Want was er nou precies aan de hand met die speciale anti-decubitus matrassen? Al gauw hing de standaard code op het prikbord bij de koffieautomaat en dus besloot de leverancier om de code automatisch iedere 24 uur te veranderen. Men kon dan bellen om de nieuwe code te verkrijgen. Maar dit nummer was eigenlijk alleen overdag goed bereikbaar, terwijl er juist vaak buiten kantooruren zo’n matras moest worden geregeld. En zo ontstond het geitenpaadje, een quick fix die toch niet zo snel bleek te zijn. Want deze handeling duurde wel zo’n drie kwartier en moest met twee andere collega’s worden gedaan. Iedere keer weer.
Geitenpaadjes zijn niet zaligmakend, maar wel een overduidelijk signaal van teveel bureaucratie, een onwerkbare praktijk of een uitzonderlijke situatie waar het standaard protocol niet past.
In plaats van een reprimande te geven als die rebel weer eens buiten de lijntjes kleurt, kun je ook vragen of die rebel (samen met collega’s) na kan denken hoe het probleem duurzaam kan worden opgelost. Want het niet duurzaam oplossen van een probleem betekent vaak in de praktijk dat iedereen daarvoor een eigen geitenpaadje bedenkt en voor je het weet is er een heel doolhof!
De rebellenoefening: Vind je weg in het geitenpaadjes doolhof!
Iedere maand delen wij een rebellenoefening en deze keer is dat “Het geitenpaadjesdoolhof”. Doorloop de volgende vier stappen. Neem de tijd en denk er rustig over na.
Stap 1: Terugkijken. Wanneer week jij af van de standaard procedure? Wat deed je anders dan ‘officieel’ de bedoeling was?
Stap 2: Reflecteren. Wat maakt dat dit geitenpaadje nodig was? Denk dan bijvoorbeeld aan tijdsdruk, patiëntgericht werken of gebrek aan middelen.
Stap 3: Verwonderen. Wat zegt dit geitenpaadje over hoe de zorg écht werkt? Niet meteen proberen op te lossen, alleen opmerken (en verwonderen)!
Stap 4: Delen. Deel nu je geitenpaadje met een collega. Leg daarbij de context goed uit. Hoe reageert jouw collega? Zijn er dingen die je opvallen?
✅ Wil je de oefening in pdf-formaat? Kijk dan op de pagina met alle zorgrebellen oefeningen!
Meer verdieping?
💡 Ben je het zat dat je iedere keer maar weer hetzelfde geitenpaadje moet maken? Dan vind je hier drie concrete tips van Eline hoe je daar mee om kunt gaan.
🐐🐘 Geitenpaadjes worden nog weleens verward met olifantenpaadjes. Beide zijn informele, spontaan ontstane paden om beperkingen te omzeilen, maar toch verschillen ze wezenlijk van elkaar. Lees hier meer over het verschil tussen de twee.
💊 Lees hier het inspirerende voorbeeld van het Radboud UMC over hun geitenpaadje tegen medicijnverspilling.
🎶 Laat je inspireren door het fantastische nummer van Rondé!
Volgende editie
In de volgende nieuwsbrief staan we stil bij ongevraagd advies. Als je met een rebel samenwerkt, zul je hier vast regelmatig mee te maken hebben. Vind je dat bloedje irritant, of ontvang je het juist met open armen? Kortom, een mooi thema om eens wat dieper op in te gaan.
Tot de volgende keer!