Vertraag jij wel ‘ns om te versnellen?
Juli 2026
Laten we met de deur in huis vallen: vertragen is geen doel op zich. Het is een manier om ruimte te maken voor betere keuzes, meer focus en herstel. Het is een kleine investering in je tijd die uiteindelijk vaak veel kan opleveren. Je voorkomt energieverlies door het weer moeten rechtzetten van verkeerde of onlogische keuzes.
Juist in de vakantieperiode merken we hoe waardevol het is om even uit het normale ritme te stappen. Je agenda ziet er anders uit, routines vallen weg en ineens ontstaat er ruimte om weer op te merken wat je eigenlijk nodig hebt. Dat voelt onwennig en misschien als een luxe, maar het is eigenlijk broodnodig ‘onderhoud’.
Want in een wereld waarin snelheid vaak wordt beloond, kan bewust vertragen juist behoorlijk rebels zijn. Zeker in de zorg voelt doorgaan soms als de enige optie. Maar wie altijd gas geeft, mist soms precies het signaal dat het verschil kan maken.
Waarom vertragen juist versnelt
Vertragen betekent niet dat je overal drie keer zo lang over doet. Het betekent dat je bewust een pas op de plaats maakt, zodat je daarna scherper, rustiger en effectiever verder kunt.
Op het werk:
- Je neemt betere beslissingen. Wanneer je voortdurend van taak naar taak schakelt, reageer je vooral op wat urgent lijkt. Door af en toe te vertragen, ontstaat er ruimte om na te denken over wat echt belangrijk is. Dat leidt vaak tot betere prioriteiten en minder fouten.
- Je vergroot je creativiteit. Nieuwe ideeën ontstaan zelden wanneer je agenda volledig vol zit. Rustmomenten geven je hersenen de kans om informatie te verwerken en verbanden te leggen die je tijdens drukke momenten minder snel ziet.
- Je voorkomt langdurige stress. Een hoge werkdruk hoeft niet direct een probleem te zijn, zolang er ook momenten van herstel zijn. Zonder die balans blijft het stresssysteem actief, wat op termijn kan leiden tot vermoeidheid, concentratieproblemen en een grotere kans op een burn-out.
- Je werkt uiteindelijk productiever. Vertragen betekent niet minder doen, maar slimmer werken. Een korte pauze, een wandeling of een moment zonder telefoon of scherm kan ervoor zorgen dat je daarna met meer aandacht en energie verder kunt.
In het dagelijks leven:
- Je beleeft het moment bewuster. Wanneer je voortdurend bezig bent met wat er daarna komt, mis je vaak wat er nu gebeurt. Vertragen helpt om meer aandacht te hebben voor gesprekken, natuur, eten of tijd met familie en vrienden.
- Je herkent eerder wat je nodig hebt. In de stilte merk je sneller signalen van je lichaam en geest op. Ben je moe? Heb je behoefte aan beweging, rust of juist verbinding? Door niet altijd door te gaan, kun je daar beter op inspelen.
- Je versterkt relaties. Echte aandacht vraagt tijd. Door je telefoon weg te leggen en bewust aanwezig te zijn, voelen gesprekken vaak waardevoller en ontstaan diepere verbindingen.
- Je vergroot je veerkracht. Rustmomenten helpen je om op te laden. Daardoor kun je beter omgaan met veranderingen, tegenslagen en drukke periodes.
De balans tussen gas geven en afremmen
Vertragen betekent niet dat je altijd langzaam moet leven of werken. Er zijn momenten waarop snelheid, ambitie en actie juist nodig zijn. Maar niemand houdt dat eindeloos vol. Zelfs een topsporter traint niet non-stop. Die weet: herstel is geen onderbreking van presteren, maar een voorwaarde om te kunnen blijven presteren.
De kunst is dus niet om altijd langzaam te gaan, maar om bewust af te wisselen tussen inspanning en herstel. Tussen gas geven en remmen. Tussen actie en reflectie.
Zie hieronder het verschil tussen altijd maar door blijven gaan en af en toe bewust even rust nemen:
Een rebellenactie: Even een ommetje maken
Het is een drukke ochtend in de operatiekamer van een Universitair Medisch Centrum. De planning loopt strak, iedereen is bezig en de volgende patiënt wordt voorbereid voor de operatie. Een anesthesieverpleegkundige neemt bloed af dat snel moet worden getest. Normaal gesproken zou hij wachten totdat het wordt opgehaald, maar deze keer besluit hij zelf het buisje even weg te brengen.
Niet omdat dat per se zijn taak is en ook niet alleen omdat het sneller is. Maar vooral omdat hij merkt dat hij een kort moment nodig heeft om uit de drukte te stappen. De gang naar het lab geeft hem letterlijk en figuurlijk ademruimte. Even weg van de piepjes, vragen, handelingen en tijdsdruk. Onderweg ordent hij zijn gedachten: ‘Wat moet er nog gebeuren?’, ‘Waar zit het risico?’ en ‘Wie moet ik nog informeren?’ Een paar minuten later komt hij terug. Niet gehaast, maar scherper en met meer overzicht.
Heb jij een voorbeeld dat anderen kan inspireren of waar we van kunnen leren? Deel het met ons!
Makkelijker gezegd dan gedaan?
In het voorbeeld hierboven stapte de anesthesieverpleegkundige even uit de situatie om daarna met hernieuwde focus verder te gaan. Ook dat is vertragen. Niet door het werk stil te leggen, maar door bewust een kort moment van rust te nemen, zodat je daarna weer met meer aandacht en scherpte kunt handelen. Soms zit de meest rebelse actie juist in zo’n klein, bijna onzichtbaar moment: aanvoelen dat je eerst moet vertragen voordat je weer versnelt.
Vertragen hoeft dus niet veel tijd te kosten. Juist wanneer je het bewust en regelmatig doet, zijn twee tot vijf minuten vaak al genoeg om weer overzicht en focus te krijgen, prioriteiten helder te zien en met hernieuwde aandacht verder te werken.
Er bestaat een simpele vuistregel om te bepalen of je even rust moet nemen: Als je denkt dat je geen tijd hebt om vijf minuten pauze te nemen, is dat vaak juist het moment waarop je die vijf minuten het hardst nodig hebt.
Rebellenoefening: De gespreksopener
Iedere maand delen we een rebellenoefening en deze keer is dat ‘De gespreksopener’. Een eenvoudige oefening die je helpt om even te vertragen voordat je iets belangrijks zegt, zodat je een gesprek op een rustige, open en verrassende manier kunt beginnen. Want hoe vaak zeg je iets te snel, waardoor het anders overkomt dan bedoeld? Of houd je iets juist voor je omdat het nog te spannend voelt?
Met een kaartje kun je op een laagdrempelige manier het ijs breken. En niet zomaar een kaartje, want op de voorkant staat een verrassende en prikkelende tekst die nieuwsgierig maakt, iets losmaakt en vaak ook een glimlach oproept. Op de achterkant schrijf je een persoonlijke boodschap, gebaseerd op de stappen van de oefening.
Die stappen helpen je om niet vanuit je eerste emotie te reageren, maar eerst bewust te vertragen. Zo krijg je helder wat je echt wil zeggen en kun je dat op een manier verwoorden die past bij jouw intentie.
Zo’n klein gebaar zet vaak meer in beweging dan je denkt. Het zet aan tot reflectie over wat je nou eigenlijk echt wil zeggen en het is een leuke en constructieve gespreksopener. Het nodigt uit om beter naar elkaar te luisteren en nieuwe perspectieven uit te wisselen en het zorgt uiteindelijk voor meer verbinding met de ander.
Durf jij een perspectief te delen dat iemand aan het denken zet en tegelijk verbinding creëert? Bestel dan nu deze oefening, natuurlijk inclusief de kaarten. Er is een variant die je individueel kunt doen, maar we hebben ook een speciale versie gemaakt om met je team te doen!
PS. Je kunt de kaartjes natuurlijk ook gewoon versturen vanaf je vakantieadres naar een thuisblijver!
Meer verdieping?
🌳 In Japan kennen ze de traditie van Shinrin-yoku (森林浴). Letterlijk betekent dit “bosbaden” of “baden in de atmosfeer van het bos”. Het gaat niet om een gewone boswandeling, maar om jezelf bewust onder te dompelen in de natuur met al je zintuigen om zo stress te verlagen en je beter te ontspannen. Het idee achter Shinrin-yoku is dat de natuur geen haast kent, maar toch voortdurend groeit. Dat herinnert ons eraan dat vooruitgang niet altijd ontstaat door harder te werken, maar soms juist door bewust een stap terug te doen, aandachtig te kijken en weer op te laden. Het allerbeste is natuurlijk om echt de natuur in te duiken, maar lukt dat niet, dan helpen zelfs deze korte en langere digitale wandelingen al om wat meer tot rust te komen.
🖼️ Probeer eens slow looking. In musea kijken mensen vaak maar kort naar een kunstwerk. Bij slow looking doe je het tegenovergestelde: je blijft juist langer kijken. Vijf minuten naar één beeld, één detail, één kleur, één vraag. Tate beschrijft slow looking als een manier om echt tijd te nemen voor wat je ziet.
Ook leuk buiten het museum: kijk vijf minuten naar je team, je werkplek of je routine alsof je het voor het eerst ziet. Wat valt je ineens op?
🎧 Luister naar Carl Honoré over de kracht van vertragen. Carl is een bekende pleitbezorger van de Slow Movement. In zijn TED Talk In praise of slowness laat hij zien dat sneller niet altijd beter is en dat vertragen juist kan helpen om beter te leven en werken.
Volgende editie
Rebellen kijken anders naar de wereld en juist daardoor zijn zij vaak de drijvende kracht achter innovatie en verandering. Maar vernieuwen gaat zelden vanzelf. Het vraagt doorzettingsvermogen, omdat je onderweg onvermijdelijk te maken krijgt met tegenslagen, weerstand en mensen die niet meteen mee willen. Dat kan behoorlijk frustrerend zijn. Dus wat doe je op zo’n moment? Haak je af, of blijf je vastberaden doorgaan? In onze volgende nieuwsbrief staan we stil bij die vraag.
Tot de volgende keer!